Devs Ex Machina and the Annihilation of Men - Η μετά-ανθρώπινη εποχή του Alex Garland


Αν θα μπορούσα με μια λέξη να περιγράψω την φιλμογραφία του συγγραφέα/σεναριογράφου/σκηνοθέτη Alex Garland, αυτή η λέξη θα ήταν το “ξεπερασμένο”. Όχι, δεν εννοώ πως οι κινηματογραφικές του τεχνικές και οι θεματικές που χρησιμοποιεί ο Garland είναι παλιομοδίτικες. Κάθε άλλο, αφού ακόμα και αν τα έργα του δεν καταφέρουν να αγγίξουν τον περισσότερο κόσμο, τουλάχιστον πάντα θα θεωρηθούν τεχνικά πανέμορφα και αφηγηματικά ιδιαίτερα. Το “ξεπερασμένο”, το εφαρμόζω στο τι θέλει να θίξει κάθε φορά ο Garland και πιο συγκεκριμένα, θεωρώ πως ο σκηνοθέτης μέσα στα έργα του κατασκευάζει ομοιώματα ορισμένων συνθηκών, συμπεριφορών, καταστάσεων και πραγματικοτήτων, με σκοπό να τους επιτεθεί, να τα καταστρέψει και να τους κρεμάσει την ταμπέλα “ξεπερασμένο”.

Τέτοιες “επιθέσεις” μπορούμε να διακρίνουμε από την αρχή της καριέρας του, ακόμα και όταν δεν είχε τον πλήρη έλεγχο στις ταινίες που έγραφε. Στο 28 Days Later, το οποίο έγραψε ο ίδιος, αλλά το σκηνοθέτησε ο Danny Boyle, η ανθρώπινη κοινωνία έχει πλέον ξεπεραστεί και αυτό που έχει πάρει τη θέση της είναι άμυαλα όντα που το μόνο πράγμα που τα παρακινεί είναι τα κτηνώδη ένστικτα για την επιβίωση. Αυτό εφαρμόζει και στους “μολυσμένους”, αλλά και στους επιζώντες, αφού η ταινία ενδιαφέρεται περισσότερο να εξερευνήσει τις δυναμικές μεταξύ μιας χούφτας ανθρώπων μετά την κατάρρευση του δυτικού κόσμου, παρά να είναι είναι μια ακόμα ταινία με ζόμπι.

Αν προχωρήσουμε σε άλλες ταινίες του, με λίγο πιο αυθαίρετες ιδέες, μπορούμε να δούμε πως η λογική του ξεπερασμένου έχει και πάλι βάση. Στο Ex Machina, αυτό που θεωρεί ξεπερασμένο ο Garland είναι η ανθρώπινη νοημοσύνη. Ακόμα και αν κάποιος δεν θεωρεί πως η τεχνητή νοημοσύνη θα είναι κάποτε τόσο ισχυρή ώστε να ξεγελάσει και να ξεπεράσει την ανθρώπινη, ο Garland εύστοχα θέτει αυτό το ερώτημα, ασχέτως αν είναι ξεκάθαρο σε ποια πλευρά επιλέγει να καθίσει ο ίδιος. Σε παρόμοια “υπαρξιακά” μονοπάτια κινείται και στο Devs, μια μίνι σειρά οκτώ επεισοδίων από τον δημιουργό. Το “ξεπερασμένο” εδώ ίσως να μην είναι τόσο εμφανές, αλλά αν κοιτάξουμε τις θεματικές της σειράς περί ελεύθερης βούλησης και της ανάγκης του ανθρώπου για το νόημα και το κάτι παραπάνω, μπορούμε να μιλήσουμε για το αν τέτοιες, πιο θρησκευτικές, απόψεις είναι κάπως πιο εγωιστικές και δεν λειτουργούν με την λογική με την οποία φαίνεται να επικαλύπτει ο σκηνοθέτης όλα τα έργα του.

Σε περισσότερο “καθημερινές” ερμηνείες της λέξης “ξεπερασμένο” μπαίνει ο Garland με το Men, την πιο πρόσφατη του ταινία. Εδώ, ξεπερασμένες θεωρούνται οι σύγχρονες τοξικές συμπεριφορές των ανδρών. Ανεξάρτητα αν στην τελική η ταινία δεν κατάφερε να γίνει κάτι παραπάνω από μια ιδέα, ο Garland μπόρεσε να φορέσει στις συμπεριφορές αυτές τη συγκεκριμένη ταμπέλα, χωρίς να αφήνει πολλά περιθώρια για άλλες ερμηνείες. Μια παρόμοια, πιο κοινωνική, ιδέα θα επιλέξει να εξερευνήσει ο Garland με την επερχόμενη, και σύμφωνα με αυτόν, τελευταία του ταινία σε ρόλο σκηνοθέτη, το Civil War. Η ταινία είναι μακριά ακόμα από την κυκλοφορία της και οτιδήποτε και να ειπωθεί για αυτή θα είναι απλά θεωρίες, αλλά με βάση τα λίγα που ξέρουμε δεν θα μας έκανε καθόλου εντύπωση αν “ξεπερασμένο” στην προκείμενη είναι οι φυλετικές διακρίσεις.

Από τις βασικές σκηνοθετικές και δημιουργικές δουλειές του Garland, έμεινε το Annihilation. Μπορεί η ταινία να είναι μεταφορά από βιβλίο του εξαιρετικού Jeff VanderMeer, αλλά όπως και στο βιβλίο, έτσι και η ταινία, έχει ένα υπεροπτικό και επικριτικό, αλλά όχι απαραίτητα μισάνθρωπο, βλέμμα προς την ανθρώπινη ύπαρξη. Σύμφωνα με τον Garland και τον VanderMeer, οι άνθρωποι θεωρούμε πως είμαστε τα πιο εξελιγμένα και τα πιο επικρατέστερα όντα, οπότε όταν η φύση έρχεται να μας χτυπήσει την πόρτα, ακόμα και αν αυτή η φύση δεν έχει γήινη προέλευση, το λιγότερο που θα μπορέσουμε να θεωρήσουμε για το είδος μας θα είναι ότι είναι ξεπερασμένο. Για το Annihilation, όμως, θα μιλήσω σύντομα και πάλι σε ένα άλλο κείμενο. 

0 comments